تعیین مکان مناسب برای فعالیت، عاملی کلیدی و تاثیرگذار بر عملکرد شرکتها و واحدهای تولیدی است که البته لازم است با توجه به ملاحظات و ضوابط زیستمحیطی صورت پذیرد، زیرا در غیر اینصورت ممکن است مخاطراتی در پی داشته باشد. از اینرو از چندین دهه قبل، همواره قوانین و مصوباتی در این حوزه توسط سیاستگذاران در نظر گرفته شده است تا ضمن جلوگیری از وارد آمدن آسیبهای زیستمحیطی، شرایطی فراهم آوردند که بنگاه ها بتوانند به خوبی به فعالیت بپردازند.
در سال1346، اولین مصوبه در زمینه محدودیت استقرار صنایع تصویب شد. در این مصوبهی هیئت وزیران ، اصولاً ایجاد صنایع در تهران و حومه، تا شعاع 120 کیلومتری ممنوع، و ایجاد صنایع منوط به اجازه هیئت وزیران شده است. این مصوبه پس از تصویب، هیچگاه لغو نشد و تبدیل به مبنای اصلی استقرار صنایع در محدوده و حریم تهران شد. اعمال این محدودیتها، صرفاً به تهران محدود نشد و به سایر شهرها نیز تسری یافت. استقرار صنایع در شعاع 50 کیلومتری اصفهان و در خارج از شهرکهای صنعتی در شهرهای تبریز، شیراز، اهواز، اراک، مشهد تا شعاع 30 کیلومتری ممنوع شدکه البته این محدودیتها برای همه صنایع نبود و برخی صنایع خاص با تصویب هیئت وزیران از این ممنوعیت مستثنی شدند.اما چه راهکاری در مورد دانش بنیانو شرکت های دانش بنیان وجود دارد
از آنجه که شرکتهای دانشبنیان، طبق ماده (8) قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان، مجازند در محدوده شهر تهران و دیگر شهرها با رعایت مقررات زیست محیطی مستقر شوند، پس از جلسات متعددی که میان مدیران و کارشناسان معاونت علمی و فناوری رئیسجمهور، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد، مصوبه فعلی تحت عنوان «ضوابط استقرار واحدهای صنایع پیشرفته و محصولات دانشبنیان» تهیه و به شماره 120997/ت 48608ه مورخ 15/9/1394 در هیئت محترم وزیران به تصویب رسید. در این مصوبه ضوابط زیست محیطی برای استقرار محصولات دانشبنیان(ردههای زیست محیطی بود) مشخص شده است.
کاربرد مصوبه ضوابط استقرار واحدهای صنایع پیشرفته و شرکت های دانشبنیان
مصوبه «ضوابط استقرار واحدهای صنایع پیشرفته و فعالیتهای دانشبنیان » جهت صدور جواز تأسیس و پروانه بهره برداری توسط وزارتین صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی، برای شرکتهای زیر کاربرد دارد:
شرکتهایی که به دلیل ماهیت تولیدی فعالیتشان، نیاز به دریافت جواز تاسیس و پروانه بهرهبرداری دارند. بنابراین شرکتهایی که صرفاً به فعالیتهایی از جنس خدمات فنی مهندسی میپردازند و حداکثر تولید آنها در حد نمونهسازی میباشند، نیازی به درخواست برای استفاده از مجوزهای موردنظر این مصوبه ندارند و میتوانند از دستورالعمل وزارت صنعت، معدن و تجارت برای صدور جواز تأسیس و پروانه بهرهبرداری برای واحدهای فنی مهندسی استفاده نمایند تحت عنواندانش بنیان تولیدیو یا دانش بنیان صنعتی، همچنین شرکتهای حوزه فناوری اطلاعات، میتواند با مراجعه به سامانه صدور پروانه بهرهبرداری نرمافزار، پروانه بهره برداری مختص خود را از وزارت صنعت، معدن و تجارت دریافت کنند و نیازی به پیگیری فرایند ویژه شرکتهای دانش بنیان برای این منظور ندارند.
شرکتهایی که در یکی از مکانهای مجاز نام برده شده در مصوبه وزارت های صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی مستقر شده یا امکان استقرار در این مکانهای مجاز را داشته باشند به صورت مالک یا مستاجر- میتوانند تقاضای خود را ارائه دهند. یعنی شرکتها با توجه به رده زیست محیطی فعالیت خود، صرفاً میتوانند تقاضای خود را برای استقرار در یکی از ردههای مجاز نام برده شده در ماده (2) این مصوبه ارائه دهند. بنابراین دریافت جواز تاسیس و پروانه بهرهبرداری در واحدهای با کاربری اداری یا مسکونی یا غیره امکان پذیر نیست.
شرکتهای دانش بنیان که در شهرهای با محدودیت استقرار به فعالیت میپردازند، همانطور که ذکر شد، آن دسته از شرکتهایی که در شهرهای دارای محدودیت استقرار (شامل تهران، کرج، اصفهان، تبریز، شیراز، اهواز، اراک و مشهد) به فعالیت میپردازند، در صورتی که سایر شرایط مندرج در این مصوبه را داشته باشند، میتوانند به موجب این مصوبه، جواز تاسیس و پروانه بهرهبرداری دریافت کنند. برای سایر شهرها محدودیتی وجود ندارد و در نتیجه نیازی به استفاده از این مصوبه (جز به منظور استفاده از رده بندی پیوست مصوبه) ندارند و طبق قوانین و مقررات موجود، میتوانند استقرار یابند.
مهمترین بخشهای مصوبه «ضوابط استقرار واحدهای صنایع پیشرفته و فعالیتهای دانشبنیان» به صورت خلاصه در جدول زیر آورده شده است:
| موضوع |
ماده مربوطه |
توضیحات |
| حوزههای فعالیتهای دانش بنیان |
ماده1 |
1. فناوری زیستی (غذایی، کشاورزی دامی و گیاهی، صنعتی محیط زیست، زیست فناوری مولکولی)
2. فناوری نانو (محصولات و مواد)
3. اپتیک و فوتونیک (مواد، قطعات و سامانه ها)
4. الکترونیک، کنترل و سخت افزارهای رایانه ای
5. فناوري اطلاعات وارتباطات و نرم افزارهای کامپیوتری
6. تجهیزات پیشرفته ساخت، تولید و آزمایشگاهی
7. داروهای پیشرفته
8. وسایل، ملزومات و تجهیزات پزشکی
9. هوافضا (پرنده ها، ماهواره ها، موشک ها)
10. انرژیهای نو(تجدیدپذیر)
11. محصولات پیشرفته در حوزه هاي علوم شناختی؛ گیاهان دارویی و کشاورزی؛ نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی؛ آب، خاک و هوا؛ معدن؛ فناوریهای دریایی؛ ساختمان و راهسازی
|
| مکانهای مجاز |
ماده(2) این مصوبه و ماده (3) تصویب نامه شماره 78946/ت39127 هـ مورخ 15/4/۱۳90 |
رده1- کاربریهای صنعتی و کارگاهی، پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد مصوب، شهرک های دانش سلامت، و شهرک ها و نواحي صنعتی قانونی و مکانهای صنعتی مجاز داخل یا خارج محدوده مصوب شهری و روستایی
رده2 و3- شهرکها و نواحي صنعتی و مکانهای صنعتی، پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد مصوب و شهرک های دانش سلامت خارج از محدوده مصوب شهرها و روستاها مشروط به رعایت فواصل از سایر کاربریها
رده4 و 5 و 6- شهرکها و نواحي صنعتی و مکانهای صنعتی، پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد مصوب و شهرکهای دانش سلامت خارج از حریم مصوب شهرها و روستاها مشروط به رعایت فواصل از سایر کاربریها
رده7- محل پیشنهادی جهت استقرار واحدهای این رده در خارج از حریم شهر و روستا به صورت موردی توسط اداره کل حفاظت محیطزیست استان تعیینن میشود.
|
| شرکتهای دارای تولید در حد آزمایشگاهی و سفارشی |
ماده3 |
ماده3– «شرکتها و موسسات دانشبنیان»که دارای فعالیت تحقیق و توسعه و طراحی مهندسی بوده و به تولید کالاهای دانش بنیاندر حد آزمایشگاهی، و سفارشی (قبل از تولید انبوه) میپردازند ( نظیر واحدهای فنیی مهندسی)، مشمول رده بندی نمیشوند و میتوانند در کاربری های مجاز (شامل کاربری های صنعتی و…) واقع در محدوده کلیه شهرها و از جملهه شهرهای دارای محدودیت استقرار و سایر مکانهای مجاز مستقر شوند. وزارت صنعت، معدن و تجارت مجاز است طبق قوانين و مقررات مربوط نسبت به صدور جواز تأسیس و پروانه بهره برداری برای این واحدها اقدام نماید. |
| مسئول تعیین مصادیق شرکتهای مجاز برای استفاده از تسهیلات این مصوبه |
ماده5 |
ماده 5– بر اساس ماده 5 این تصویب نامه، کلیه شرکتهای متقاضی استفاده از مجوزهای فوق الذکر، اعم از شرکتها و موسساتدانش بنیانو واحدهای صنایع پیشرفته، باید توسط کارگروه موضوع ماده (3) آییننامه اجرایی قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیانو دانش بنیان تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات که به ریاست معاون علمی و فناوری رییس جمهور وو با حضور نمایندگان دستگاهها تشکیل میشود، تعیین و جهت صدور جواز تأسیس و پروانه بهرهبرداری، به وزارتین صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی معرفی شوند.
لازم به ذکر است وزارتین صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی طبق مقررات موجود، حسب مورد استعلامات لازم را از سازمان حفاظت محیط زیست دریافت میکنند.
|
| شرکتهایی با موضوع فعالیت فاقد ردهبندی |
ماده6 |
ماده 6– تعیین ردهبندی برای واحدهای صنایع پیشرفته و شرکتها و موسسات دانش بنیانکه موضوع فعالیت آنها در فهرست ردهبندی پیوست ذکر نشده و تصميمگيري در خصوص صدور پروانه بهرهبرداری برای واحدهای صنایع پیشرفته که قبل از تاريخ اين تصويب نامه احداث شده و دارای جواز تأسیس بوده و در حال بهرهبرداری هستند، در کمیته موضوع ماده (7) تصویب نامه شماره 78946/ت39127هـ مورخ 15/4/۱۳۹۰ با حضور نماينده معاونت علمی و فناوری رییس جمهور و حسب نیاز سایر دستگاه ها انجام میشود. |
| ملاحظات |
ماده7 |
ماده۷– وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است در خصوص تامین منابع آب برای صنایع، از وزارت نیرو استعلام نموده و سقف مصرف آب اعلام شده از سوی وزارت نیرو برای هر منطقه را جهت صدور جواز تاسیس و پروانه بهرهبرداری برای صنایع پیشرفتهای که در فرآیند تولید نیازمند آب هستند، رعایت نماید. |
| ماده8 |
ماده۸– استفاده از اراضی زراعی و باغی در خارج از محدوده شهرها و شهرک ها منوط به اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره (۱) ماده (۱) قانونن حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها- مصوب ۱۳۷۴- و اصلاحیه بعدی آن می باشد. |
| ردههای زیست محیطی |
پیوست مصوبه |
در پیوست مصوبه، رده زیست محیطی حوزههای فعالیت قابل قبول به تفکیک ذکر شده است و مبنای تصمیم در مورد مکانهای مجاز برای استقرار شرکتهای متقاضی میباشد |